ستایش

فارسی نهم

تحلیل سید احسان حسینی

بیت اول

به نام خداوند جان و خرد

کزین برتر اندیشه برنگذرد

زبانی: نهاد محذوف(من)، نام خداوند جان و خرد: متمم، که: حرف رابط، اندیشه: نهاد، از این برتر: متمم، برنگذرد: فعل

بیت دوم و سوم

خداوند نام و خداوند جای

خداوند روزی ده رهنمای

خداوند کیوان و گردان سپهر

فروزنده ماه و ناهید و مهر

زبانی: هر دو بیت بدلی است برای بیت اول به نام خداوند جان و خرد( خداوند نام و خداوند جای خداوند روزی ده رهنمای خداوند کیوان و گردان سپهر فروزنده ماه و ناهید و مهر) آغاز می کنم.

بیت چهارم

به بینندگان آفریننده را

نبینی، مرنجان دو بیننده را

زبانی: تو: نهاد محذوف، بینندگان: متمم، آفریننده: مفعول، نبینی: فعل، دو بیننده: مفعول، مرنجان: فعل

فکری: با دو چشمها آفریننده را نمی بینی دو چشم را مرنجان

بیت پنجم

نیابد بدو نیز، اندیشه راه

که او برتر از نام و از جایگاه

زبانی: نیابد: فعل، او: متمم، نیز: قید، اندیشه راه: نهاد. که: حرف ربط، او: نهاد، برتر: مسند، نام و جایگاه: متمم

بیت ششم

ستودن نداند کس او را چو هست

میان، بندگی را ببایدت بست

زبانی: کس: نهاد، ستودن او: مفعول، نداند: فعل، چو: حرف ربط، هست: فعل، ت: نهاد، میان بندگی: مفعول، باید: قید، ببندی: فعل( نظر دیگر: بباید: فعل، ت: متمم، بستن میان بندگی: نهاد)

بیت هفتم

توانا بود هر که دانا بود

ز دانش، دل پیر، برنا بود

زبانی:هرکه: نهاد، توانا و دانا: مسند، بود: فعل. دل پیر: نهاد، دانش: متمم، برنا: مسند، بود: فعل.